وقتی دربارهی بردگیم صحبت میکنیم، معمولاً ذهنمان به بازیهای مدرنی مثل Catan یا Ticket to Ride میرود؛ اما جالب است بدانید که تاریخ بردگیمها به هزاران سال قبل برمیگردد. انسانها خیلی قبلتر از اختراع کامپیوتر و حتی کتاب چاپی، دور هم جمع میشدند و بازیهای رومیزی انجام میدادند. بعضی از این بازیها آنقدر قدیمی هستند که بقایای آنها در مقبرهها و شهرهای باستانی پیدا شده است.
در ادامه با چند مورد از قدیمیترین بردگیمهای دنیا آشنا میشویم.
سنِت؛ بردگیم باستانی مصر
یکی از معروفترین و قدیمیترین بازیهای رومیزی دنیا، بازی مصری «سنِت» است. قدمت این بازی به حدود ۵۰۰۰ سال قبل میرسد و آثار آن در مقبرههای مصر باستان پیدا شده است.
صفحهی بازی سنِت معمولاً شامل ۳۰ خانه بود و بازیکنان مهرههای خود را روی مسیر حرکت میدادند. قوانین دقیق این بازی کاملاً مشخص نیست، چون نسخهی کاملی از قوانین باقی نمانده، اما باستانشناسان معتقدند که ترکیبی از شانس و استراتژی در آن وجود داشته است.
جالبتر اینکه تصاویر این بازی در آرامگاه فرعونها دیده میشود و حتی گفته میشود برخی مصریان باور داشتند سنِت فقط یک سرگرمی نیست، بلکه نمادی از سفر روح در دنیای پس از مرگ است.
بازی سلطنتی اور؛ یادگار بینالنهرین
یکی دیگر از قدیمیترین بردگیمهای جهان، «بازی سلطنتی اور» است که حدود ۴۵۰۰ سال پیش در منطقهی بینالنهرین (عراق امروزی) رواج داشته است.
این بازی توسط باستانشناسان در شهر باستانی «اور» کشف شد و به همین دلیل چنین نامی گرفت. صفحهی بازی طراحی جالبی داشت و بازیکنان با تاس حرکت میکردند. نکتهی جذاب اینجاست که قوانین تقریبی این بازی تا حدی بازسازی شده و امروزه حتی نسخههای مدرن آن نیز تولید میشود.
بسیاری این بازی را یکی از اجداد بازیهای مسیرمحور و مسابقهای امروزی میدانند.
گو؛ قدیمیترین بردگیمی که هنوز بازی میشود
اگر بخواهیم قدیمیترین بردگیمی را نام ببریم که هنوز هم میلیونها نفر آن را بازی میکنند، احتمالاً باید به سراغ بازی «گو» برویم. این بازی استراتژیک چینی بیش از ۲۵۰۰ سال قدمت دارد.
قوانین گو در ظاهر بسیار ساده است: بازیکنان سنگهای سیاه و سفید را روی صفحه قرار میدهند تا قلمرو بیشتری تصاحب کنند. اما عمق استراتژیک آن فوقالعاده زیاد است؛ تا حدی که هنوز هم یکی از پیچیدهترین بازیهای فکری دنیا محسوب میشود.
گو در شرق آسیا جایگاه فرهنگی مهمی دارد و حتی امروزه مسابقات حرفهای آن برگزار میشود.
چرا بردگیمها اینقدر ماندگار شدند؟
بردگیمها فقط ابزار سرگرمی نبودند. آنها بخشی از فرهنگ، آموزش و ارتباط اجتماعی انسانها بودند. از مصر باستان تا چین و بینالنهرین، مردم با بازی کردن دور هم جمع میشدند، رقابت میکردند و مهارتهای فکری خود را تقویت میکردند.
شاید به همین دلیل است که بعد از هزاران سال، هنوز هم بردگیمها محبوب هستند؛ فقط ظاهرشان مدرنتر شده است. امروزه از بازیهای کلاسیک گرفته تا بردگیمهای مدرن، همچنان همان حس قدیمیِ دورهمی و رقابت را زنده نگه میدارند.
